آموزش آمار آموزش نرم افزار های آماری و اقتصادی آموزش نرم افزار spss آزمودن فرضیه ها .
.
 

طرح های عاملی طرح هایی هستند که در آنها در هر آزمایش تمام ترکیب های ممکن سطوح عامل ها بررسی شوند.
نکته:
تنها هنگامی آزمون معنی دار بودن اثر متقابل امکان پذیر است که برای هر یک از ترکیب های تیماری بیش از یک مشاهده (تکرار) داشته باشیم.

برای آشنایی بهتر با روند تحلیل واریانس طرح های عاملی در نرم افزار SPSS مثال زیر را در نظر می گیریم.
برای تعیین اثر شاخص تخلیه و ولتاژ پمپ حرارتی بر اندازه فشار داخلی یک لوله خلاء سه شاخص تخلیه و دو ولتاژ را در سطوح ثابت در نظر گرفته و برای هر یک از این 6 ترکیب تیماری آزمایش را دو بار تکرار می کنیم. داده های زیر به دست می آید.

 آموزش نرم افزار اس پی اس اس : آزمودن فرضیه ها:  تحلیل واریانس طرح های عاملی آنالیز واریانس برابری میانگین چند جامعه مستقل در spss

ابتدا باید داده ها را وارد نرم افزار SPSS کنیم برای این منظور سه متغیر در نظر می گیریم، متغیری که می خواهیم میانگین های آنرا مقایسه کنیم ( همه مشاهدات) که آنرا x می نامیم و متغیری که مقادیر آن سطوح شاخص تخلیه ( عامل اول) را مشخص می کند که آنرا takhliyeh می نامیم و متغیری که مقادیر آن سطوح ولتاژ پمپ حرارتی ( عامل دوم ) را مشخص می کند که آنرا voltazh می نامیم. بنابراین داده ها را به صورت زیر وارد نرم افزار spss می کنیم.
 آموزش نرم افزار اس پی اس اس : آزمودن فرضیه ها:  تحلیل واریانس طرح های عاملی آنالیز واریانس برابری میانگین چند جامعه مستقل در spss

برای به دست آوردن تحلیل واریانس طرح های عاملی از منوها موارد زیر را انتخاب می کنیم.
Analyze > General linear model > univariate  

 آموزش نرم افزار اس پی اس اس : آزمودن فرضیه ها:  تحلیل واریانس طرح های عاملی آنالیز واریانس برابری میانگین چند جامعه مستقل در spss

در کادر گفتگوی univariate متغیر x را در قسمت dependent variable و متغیرهای takhliyeh و voltazh را در قسمت fixed factor(s وارد می کنیم. و گزینه model را انتخاب می کنیم
 آموزش نرم افزار اس پی اس اس : آزمودن فرضیه ها:  تحلیل واریانس طرح های عاملی آنالیز واریانس برابری میانگین چند جامعه مستقل در spss

در کادر گفتگوی univariate: model در قسمت specify model گزینه full factorial .را انتخاب می کنیم ( به طور پیش فرض این گزینه انتخاب شده است.) و کلید continue و ok را به ترتیب انتخاب می کنیم.
 آموزش نرم افزار اس پی اس اس : آزمودن فرضیه ها:  تحلیل واریانس طرح های عاملی آنالیز واریانس برابری میانگین چند جامعه مستقل در spss

نتایج زیر به دست می آید.
 آموزش نرم افزار اس پی اس اس : آزمودن فرضیه ها:  تحلیل واریانس طرح های عاملی آنالیز واریانس برابری میانگین چند جامعه مستقل در spss

در جدول فوق با توجه به اندازه آماره F و احتمال معنی داری (0.000) به دست آمده برای شاخص تخلیه (takhliyeh) شاخص تخلیه شدیدا معنی دار است.
ولتاژ پمپ حرارتی (voltazh) با توجه به اندازه آماره F و احتمال معنی داری (0.088) به دست آمده در سطح 5 درصد معنی دار نیست.
اما اثر متقابل با توجه به اندازه آماره F و احتمال معنی داری (0.036) به دست آمده در سطح 5 در صد معنی دار است.
همانگونه که ملاحظه می شود اثر متقابل معنی دار است بنابراین باید در تفسیر اثر های اصلی بسیار محتاط بود. در اینجا معنی دار بودن اثر متقابل به معنی آن است که در یک ولتاژ پمپ حرارتی اثر شاخص تخلیه از اثر آن در ولتاژ دیگر متفاوت است. این موضوع را می توان در شکل زیر ملاحظه نمود.
 آموزش نرم افزار اس پی اس اس : آزمودن فرضیه ها:  تحلیل واریانس طرح های عاملی آنالیز واریانس برابری میانگین چند جامعه مستقل در spss

برای رسم نمودار فوق به قسمت رسم نمودار اثر متقابل طرح های عاملی مراجعه کنید.

مجله اینترنتی آموزش آمار و احتمال
http://amar.ibep.ir