آموزش آمار آموزش نرم افزار های آماری و اقتصادی آموزش نرم افزار spss آزمودن فرضیه ها .
.
 

برای آشنایی بهتر با روند تحلیل واریانس طرح های بلوکی تصادفی شده در نرم افزار SPSS مثال زیر را در نظر می گیریم.
چهار نوع لاستیک A, B, C, D در اختیار داریم و می خواهیم دوام آنها را بررسی و تعیین کنیم که کدام یک پس از طی مسافت 20000 مایل کمترین میزان ساییدگی را دارد برای آزمایش چهار خودرو در نظر می گیریم و آزمایش را به گونه ای طراحی می کنیم که به طور تصادفی روی هر خودرو از هر نوع لاستیک یک حلقه امتحان شده باشد این روش (بلوک بندی) روش بسیار مفید برای تقلیل خطای آزمایش است. داده های زیر ( میزان ساییدگی آج) به دست می آید.

 آموزش نرم افزار اس پی اس اس : آزمودن فرضیه ها:  تحلیل واریانس طرح های بلوکی تصادفی شده آنالیز واریانس برابری میانگین چند جامعه مستقل در spss

ابتدا باید داده ها را وارد نرم افزار SPSS کنیم برای این منظور سه متغیر در نظر می گیریم، متغیری که می خواهیم میانگین های آنرا (میزان ساییدگی) مقایسه کنیم ( همه مشاهدات) که آنرا x می نامیم و متغیری که مقادیر آن نوع لاستیک ( سطوح آزمایش) را مشخص می کند که آنرا factor می نامیم و متغیر بلوک که برای کاهش خطای آزمایش از آن استفاده کرده ایم ( خودرو) که آنرا block می نامیم. بنابراین داده ها را به صورت زیر وارد نرم افزار spss می کنیم.
 آموزش نرم افزار اس پی اس اس : آزمودن فرضیه ها:  تحلیل واریانس طرح های بلوکی تصادفی شده آنالیز واریانس برابری میانگین چند جامعه مستقل در spss

برای به دست آوردن تحلیل واریانس طرح های بلوکی تصادفی شده از منوها موارد زیر را انتخاب می کنیم.
Analyze > General linear model > univariate  

 آموزش نرم افزار اس پی اس اس : آزمودن فرضیه ها:  تحلیل واریانس طرح های بلوکی تصادفی شده آنالیز واریانس برابری میانگین چند جامعه مستقل در spss

در کادر گفتگوی univariate متغیر x را در قسمت dependent variable و متغیرهای factor و block را در قسمت fixed factor(s وارد می کنیم. و گزینه model را انتخاب می کنیم
 آموزش نرم افزار اس پی اس اس : آزمودن فرضیه ها:  تحلیل واریانس طرح های بلوکی تصادفی شده آنالیز واریانس برابری میانگین چند جامعه مستقل در spss

در کادر گفتگوی univariate: model در قسمت specify model گزینه custom و سپس اثرات اصلی factor و block را انتخاب می کنیم( با توجه به اینکه از اثر خودروها به عنوان بلوک و کاهش خطای آزمایش استفاده شده است بنابراین نیازی نیست اثر متقابل خودرو و نوع لاستیک در مدل باشد.) و کلید continue و ok را به ترتیب انتخاب می کنیم.
 آموزش نرم افزار اس پی اس اس : آزمودن فرضیه ها:  تحلیل واریانس طرح های بلوکی تصادفی شده آنالیز واریانس برابری میانگین چند جامعه مستقل در spss

نتایج زیر به دست می آید.
 آموزش نرم افزار اس پی اس اس : آزمودن فرضیه ها:  تحلیل واریانس طرح های بلوکی تصادفی شده آنالیز واریانس برابری میانگین چند جامعه مستقل در spss

در جدول فوق با توجه به اندازه آماره F و احتمال معنی داری (0.007) به دست آمده برای نوع لاستیک (factor) فرض برابری میزان ساییدگی انواع لاستیک رد می شود بنابراین نوع لاستیک ها با همدیگر یکسان نیست.
همچنین می توانیم فرض برابری میانگین ساییدگی لاستیک ها در چهار نوع خودرو (block) را آزمود که با توجه به اندازه آماره F و احتمال معنی داری (0.003) به دست آمده فرض برابری میانگین مقدار ساییدگی لاستیک ها در خودرو ها رد می شود. یعنی خودرو بر میزان ساییدگی لاستیک ها تاثیر داشته است و این استفاده از طرح بلوکی را توجیح می کند.
نکته: هر چند در این طرح اثر مربوط به خودرو ها (بلو کها) جدا شده است، اما منظور اصلی، آزمون تفاوت انواع لاستیک هاست. این طرح هنوز یک طرح تک عاملی است. بلوک ها تنها در تصادفی کردن کامل اجراها محدودیت به وجود آورده اند که مربوط به محیطی بوده است که در آن آزمایش انجام شده است.
بلوک بندی یک آزمایش روشی بسیار مفید برای تقلیل خطای آزمایش است.

مجله اینترنتی آموزش آمار و احتمال
http://amar.ibep.ir