آموزش آمار مراحل انجام يك تحقيق علمي .
.
 
عنوان: مراحل انجام يك تحقيق علمي

اهميت بنيادي روش شناسي آماري وقتي به بهترين وجه درك مي شود كه در پرتو فرآيند عمومي كسب آگاهي، كه گاهي روش علمي ناميده مي شود، به آن بنگريم. هرچند پژوهش علمي داراي ساختمان بندي دقيقي نيست ولي مي توان آن را چنين توصيف كرد كه فرآيندي است از بدل مساعي، به اين منظور كه قواعد پنهان در پديده اي را كه به صورت دنياي مغشوشي به نظر مي رسد، كشف كنند.
مدلها يا نظريه هايي كه به نظر مي رسد چگونگي پديده را توضيح مي دهند، به طور آزمايشي پذيرفته مي شوند. نتيجه هايي منطقي از مدل پذيرفته شده استخراج مي شوند و آنها را با توجه به نتايج يافته هاي واقعي مي سنجند، مدل اصلاح مي شود، و جستجو به منظور يافتن توضيح بهتري براي پديده ادامه مي يابد. خصوصيات فرآيندهاي كسب آگاهي به اندازه انواع زمينه هاي تحقيق، گوناگون هستند، بعضي از مراحل اساسي كه هسته اصلي اكثر تحقيقات علمي را تشكيل مي دهند، فهرست وار در زير ذكر مي گردند.

  1. مشخص كردن هدف
  2. جمع آوري اطلاعات
    • نحوه جمع آوری اطلاعات
    • میزان جمع آوری اطلاعات
  3. تجزيه و تحليل داده ها
    • تلخیص و توصیف ویژگیهای برجسته داده ها
    • کسب اطلاعات جدید با استفاده از معلومات و انجام محاسبات علمی
  4. بیان یافته ها

مشخص كردن هدف:
هر گاه دانش فعلي درباره موضوع مورد نظر كافي نباشد، روشهاي تحقيق براي افزايش آگاهي از موضوع مورد توجه قرار مي گيرند. امر تحقيق ممكن است بيشتر معطوف به هدفهاي مشخصي باشد. از قبيل اثبات يك نظريه جديد يا بررسي دقيق نظريه موجود، از اين لحاظ كه تا چه ميزاني نتايج منطقي حاصل از آن به وسيله يافته هاي واقعي تأييد مي شود.
در بعضي موارد ممكن است هدف تحقيق فقط اين باشد كه پايه اي براي اطلاعات به دست آيد كه به طور دقيق منعكس كننده وضع جاري امور باشد. مثلاً، مي توان ارقام مربوط به مقادير پولي را كه دانشجويان بابت مسكن مي پردازند، براي مطالعه اين قسمت از مخارج دانشجويان گردآوري كرد و در بعضي ديگر از موارد، هدف تحقيق ممكن است بسيار جامعتر باشد و نه تنها شامل كسب ادراكي از عوامل عمل كننده در محيط، بلكه همچنين شامل تعيين امكانات كاربرد آنها در كنترل يا اصلاح بعضي جوانب يك پديده باشد. مثالي از اين گونه اهداف عبارتست از كسب اطلاع از جنبه شيميايي ضايعات يك كارخانه، براي تصفيه آب رودخانه اي كه در كنار كارخانه واقع است و آغشته به اين ضايعات است.

بالای صفحه

جمع آوري اطلاعات:
در هر تحقيقي، تهيه اطلاعات واقعي با توجه به منظوري كه از تحقيق داريم، اهميت اساسي دارد. فرآيند گردآوري اطلاعات، ممكن است فعاليتهاي بسيار متنوعي از قبيل آزمايشهاي پيچيده در شرايط كنترل شده، بررسيهاي اجتماعي، اقتصادي، نظرخواهي، يا حتي بررسي تاريخي را در بر گيرد. امروزه كه وسايل نگهداري اطلاعات بسيار پيشرفت كرده و مكانيزه شده است، زياد شدن كميت مشاهدات، واقعيتي در زندگي است.
اطلاعات، نوعاً به صورت داده هايي جمع آوري مي شوند كه اندازه هاي عددي بعضي از مشخصه ها يا شرحي از صفات كيفي افراد يا عناصر تحت مطالعه، و يا هر دو هستند.

بالای صفحه

تجزيه و تحليل داده ها:
داده ها كه به وسيله‌ روشهاي مناسب آزمايش يا مشاهده گردآوري مي شوند، به عنوان منبع اساسي براي كسب معلومات جديد درباره پديده مورد مطالعه، به كار مي روند. بعد از جمع آوري داده ها، لازم است كه مجموعه داده ها را بررسي نموده و اطلاعات مربوط به موضوعاتي را كه در مرحله مشخص كردن هدفها مطرح مي شوند، استخراج كنيم. تجزيه و تحليل دقيق داده ها، براي بررسي معلومات حاصله جديد و تعيين نقاط ضعف و قوت آن، ضروري است.

بالای صفحه

بیان یافته ها:
مفاد اطلاعاتي كه از داده ها حاصل مي شوند، با توجه به هدفهايي كه در مرحله‌ اوليه تحقيق مشخص شده اند، ‌مورد بررسي قرار مي گيرند. تحليل داده ها براي پاسخگويي به سؤالاتي از اين قبيل طرح ريزي مي شود ، ” از شواهدي كه به وسيله اين داده ها فراهم مي آيد، چه نكات كلي درباره پديده تحت مطالعه مي توان استخراج كرد؟” ”آيا حدس يا نظريه موجود با داده ها در تناقض است؟” ، ” آيا داده ها نظريه جديدي را براي توضيح پديده تحت مطالعه القا مي كنند؟” نتايج تجزيه و تحليل داده ها براي جوابگويي به اين سؤالات، و نيز سنجش ميزان عدم حتميتي كه در جوابها وجود دارد، به كار گرفته مي شوند و آگاهي حاصل غالباً به صورت ارائه اصلاحاتي در نظريه موجود بيان مي شود كه اين خود، ممكن است مستلزم بررسي بيشتري از طريق گردآوري و تجزيه و تحليل واقعيات باشد.
بنابر ماهيت اساسي كسب اطلاع، نوعاً تكرار اين دور به شكلهاي مختلف است. بندرت ممكن است كه حقيقتي در يك يا چند بار تكرار اين دور پنهان بماند و تغيير شرايط در بسياري از زمينه ها ايجاب مي كند كه فرآيند تكرار، تداومي بي انتها داشته باشد.

بالای صفحه

منابع:
stat4allir.info
مجله اینترنتی آموزش آمار
http://amar.ibep.ir