آموزش آمار آموزش تجزیه و تحلیل آماری مقدمه ای بر آمار .
.
 

آیا در همه تحقیقات می توان کلیه جامعه آماری را مورد آزمایش و بررسی قرار داد؟

مثال:

اگر بخواهیم با آزمایش طول عمر تمام لامپ های تولیدی شرکت آلفا را به دست آوریم با ید تمام لامپ ها را روشن کنیم تا بسوزد که این کار غیر معقول است. ( تمام محصولات شرکت از بین می رود)

بنابراین در شرایطی نمی توان کل جامعه آماری را مورد بررسی قرار داد که مهمترین این شرایط و محدودیت ها به صورت زیر است.

  • کمبود وقت
  • هزینه بر بودن
  • غیر ممکن و غیر معقول بودن.
بنابراین در چنین مواقعی نیاز است از نمونه گیری استفاده کنیم.

قبل از اینکه به بیان دقیق مفهوم نمونه گیری و نمونه بپردازیم مثال زیر را مورد بررسی قرار می دهیم.

در بسیاری از کشورها بررسی میزان محبوبیت داوطلبان نمایندگی مجلس، قبل از انجام انتخابات، بررسی متداولی است. معمولا برای این بررسی، تعدادی از رای دهندگان را در حوزه ی رای گیری با روشی مشخص برمی گزینند و میزان محبوبیت هر داوطلب را برآورد می کنند.

فرایند انتخاب این تعداد که نمونه نامیده می شوند را نمونه گیری می نامیم.

به عنوان مثال های دیگر:
موسسات بازاریابی برای بررسی نظر مشتریان نسبت به کیفیت فراورده ها و بهای آنها مرتبا نمونه گیری می کنند.
کارخانه های داروسازی، همه روزه برای بازبینی میزان ماده موثر هر داروی خط تولید، از هر پخت دارو نمونه گیری می کنند.

سوال:

آیا انتخاب نمونه به هر روش صحیح است یا اینکه نمونه انتخابی باید دارای ویژگی هایی باشد؟

نمونه باید دارای ویژگی های زیر باشد:

  • نمونه باید نماینده جامعه باشد
  • به عنوان مثال وقتی برای تعیین میزان محبوبیت انتخاباتی یک داوطلب، نمونه ای از جامعه ی رای دهندگان بر می گزینیم، باید نمونه نماینده تمام جامعه آماری باشد و نه تنها نماینده گروهی خاص که مثلا در محله این داوطلب زندگی می کنند.
  • براوردهای مشخصه های جامعه که از نمونه نتیجه می شوند دقیق بوده و میزان اعتماد پذیری آنها را بتوان اندازه گرفت.
  • به عنوان مثال براورد (تخمین) درصد رای دهندگانی که موافق انتخاب این داوطلب هستند باید به درصد واقعی موافقین او در کل جامعه نزدیک باشد و قادر باشیم درباره دقت این براورد نمونه ای حکمی تهیه کنیم.
  • هزینه انتخاب نمونه کم باشد

با توجه به سه ملاک فوق علم نمونه گیری به وجود می آید؛ ما ابتدا با توجه به ساختار جامعه آماری و بر اساس اینکه نمونه باید نماینده واقعی جامعه باشد روش نمونه گیری خود را تعین می کنیم، پس از تعین روش نمونه گیری زمان آن فرا می رسد که حجم نمونه یا تعداد اعضایی که باید در تحقیق از انها استفاده کنیم را مشخص نماییم.

در این قسمت با دو محدودیت و ملاک روبرو هستیم:

  • دقت نمونه گیری
  • هزینه

بنابراین در انتخاب حجم نمونه دو رویکرد مختلف می تواند وجود داشته باشد:

  • تعیین حجم نمونه به روشی که دقت مورد نظر ما را در براورد مشخصه های جامعه با حداقل هزینه تامین کند
  • اگر بودجه معینی برای نمونه گیری داریم با این بودجه، حداکثر دقت را در برآورد مشخصه جامعه فراهم نماییم.

نمونه بخشی (زیرمجموعه ای) از جامعه تحت بررسی ( جامعه آماری) است که با روشی که از پیش تعیین شده است ( روش نمونه گیری) انتخاب می شود؛ به قسمی که می توان از این بخش (نمونه) استنباطهایی درباره کل جامعه به دست آورد.

نمونه گیری:

تکنیک های (روشهای) انتخاب نمونه را نمونه گیری می گوییم.

مجله اینترنتی آموزش آمار و احتمال
http://amar.ibep.ir